Alman dili kursu və öyrənmək: azərbaycanlılar üçün bələdçi
Alman dili kursuna başlamazdan əvvəl bunu bilin: ən sürətli yol ən çox işlənən sözlərdən başlamaq və hər gün az da olsa ucadan danışmaqdır. Burada sizin üçün nə asan, nə çətin və ilk ayın planı var.
Alman dili niyə və nə qədər vaxt lazımdır
Alman dili Almaniyada, Avstriyada və İsveçrədə təhsil, iş və peşə təhsili üçün lazımdır. Almaniyaya ailə birləşməsi vizası üçün çox vaxt A1 səviyyəsi tələb olunur. Universitet və iş üçün isə adətən B1, B2 və ya daha yüksək səviyyə istənir.
Səviyyələr A1-dən C2-yə qədərdir. Nə qədər vaxt lazım olduğu başlanğıc nöqtənizdən və hər gün nə qədər məşq etdiyinizdən asılıdır. Alman dili kursu sizə ritm verir, amma sözləri yadda saxlamaq hər halda sizin gündəlik işinizdir.
Hər gün 10-15 dəqiqə həftədə bir dəfə uzun dərsdən daha faydalıdır. Beyin sözü təkrardan yadda saxlayır, bir dəfə oxumaqdan yox.
Azərbaycan dilində danışanlar üçün nə asandır
Alman dili də latın əlifbasından istifadə edir. Üstəlik, «ü» və «ö» hərfləri hər iki dildə var və təxminən eyni səslənir: «für», «schön», «Köln». Bir çox xalq bu səslərdə çətinlik çəkir, siz isə onları artıq deyirsiniz.
Bəzi alman səsləri bizdə başqa hərflə yazılır. «Buch» və «acht» sözlərindəki «ch» Azərbaycan «x» səsinə yaxındır. «sch» bizim «ş», «tsch» isə bizim «ç» səsidir: «Schule», «Deutsch».
Alman dilində də hallar var, ona görə bu fikir sizə yad deyil. Biz «kişiyə» deyirik, almanca «dem Mann» deyilir. Budaq cümlədə fel sona keçir: «weil ich Deutsch lerne». Bu da Azərbaycan dilindəki kimi feli sonda saxlamağa bənzəyir.
Alman dilində də hörmət formaları var: «Sie» bizim «siz», «du» isə bizim «sən» kimidir. Kimə necə müraciət etmək lazım olduğunu siz artıq hiss edirsiniz. Tanımadığınız adama və işdə «Sie» deyin.
Azərbaycan dilinə rus dili vasitəsilə gəlmiş bəzi alman sözləri də tanışdır: kurort (Kurort), landşaft (Landschaft), şlaqbaum (Schlagbaum), yarmarka (Jahrmarkt).
Oxşar görünən, amma mənası fərqli sözlər
| Söz | Oxşayır | Əsl mənası |
|---|---|---|
| Familie | familiya | ailə; familiya almanca «Nachname» |
| Magazin | magazin | jurnal; mağaza almanca «Geschäft» və ya «Laden» |
| Halstuch | qalstuk | boyun yaylığı; qalstuk almanca «Krawatte» |
| Termin | termin | görüş vaxtı, randevu; termin almanca «Fachbegriff» |
| Akademiker | akademik | ali təhsilli adam; akademik almanca «Akademiemitglied» |
Azərbaycan dilində danışanlar üçün nə çətindir
Ən böyük çətinlik cinsdir. Azərbaycan dilində isimlərin cinsi yoxdur. Alman dilində isə hər ismin üç cinsdən biri var: der Tisch, die Tür, das Fenster. Artikl həm də hala görə dəyişir: der Mann, den Mann, dem Mann.
Əsas cümlədə fel ikinci yerdə durur. «Ich lerne heute Deutsch» deyilir, amma cümlə «heute» ilə başlasa, sıra dəyişir: «Heute lerne ich Deutsch». Ayrılan fellər də var: «aufstehen» cümlədə ikiyə bölünür: «Ich stehe um 7 Uhr auf».
Cəm formaları çoxdur: «der Tisch» cəmdə «die Tische», «das Buch» isə «die Bücher» olur. Hər yeni isimlə cəm formasını da öyrənin.
Tələffüzdə bu səslərə diqqət edin:
- «ich» sözündəki «ch»: bu səs nə «x», nə də «ş»dir, daha yumşaqdır
- r: alman «r» səsi çox vaxt boğazda deyilir, Azərbaycan «r» səsi kimi titrəmir
- qısa və uzun saitlər: «Staat» və «Stadt», «Miete» və «Mitte» fərqli sözlərdir
- «z» hərfi «ts» kimi oxunur: «Zeit», «zehn»
- «ei» «ay» kimi, «ie» uzun «i» kimi, «eu» isə «oy» kimi oxunur: «mein», «Liebe», «heute»
İlk 30 günün planı
Hər gün etdiyiniz kiçik plan bir həftədən sonra atdığınız böyük plandan yaxşıdır.
- 1-7-ci günlər: ən çox işlənən sözlərdən hər gün 10 yeni söz öyrənin, isimləri artikli ilə birlikdə. Hər sözü ucadan deyin.
- 8-14-cü günlər: «Ich bin», «Ich habe», «Ich möchte» və «Ich brauche» ilə qısa cümlələr qurun.
- 15-21-ci günlər: hər gün 10 dəqiqə almanca dinləyin, məsələn yavaş xəbərlər və ya qısa video. Tez-tez eşitdiyiniz sözləri yazın.
- 22-30-cu günlər: hər gün 5 dəqiqə almanca danışın: müəllimlə, dostla və ya səsinizi yazaraq. Birinci həftənin bütün sözlərini təkrarlayın.
Alman dili öyrənmək üçün tətbiq: ondan necə düzgün istifadə etmək
Çoxları alman dili öyrənmək üçün ən yaxşı proqramı və ya telefonda alman dili öyrənmək üçün tətbiq axtarır. Yaxşı tətbiq sizi sözü özünüz xatırlamağa məcbur edir. Real audiosu, danışıq məşqi olan və sözü vaxtında qaytaran tətbiq seçin.
Verbamor iPhone və iPad üçün tətbiqdir. Alman dilini ingilis dili vasitəsilə öyrədir. Kursda və ya müəllimlə dərsi yazırsınız. Verbamor deyilənləri yazıya çevirir, axtardığınız söz və ifadələri tapır və seçdiklərinizi kartlara çevirir. Translate bölməsində söz yazsanız və ya desəniz, o da karta çevrilir.
Hər kartın öz şəkli, sözün audiosu və nümunə cümlənin audiosu var. Kart cavabı göstərməzdən əvvəl sözü deməyinizi istəyir. Kartlarla məşq internetsiz də işləyir.
Əvvəlcə söz ehtiyatı: ilk lazım olan alman sözləri
Ən çox işlənən təxminən 650 söz gündəlik söhbətin böyük hissəsində qarşınıza çıxır. Onları bilsəniz, çox cümləni başa düşməyə başlayırsınız. sein, haben, werden, gehen, machen və sagen kimi fellərdən başlayın.
Hər ismi artikli və cəmi ilə birlikdə öyrənin: «der Tisch, die Tische». Sonradan artikli ayrıca əzbərləmək daha çətindir.
Sözləri yadda saxlamaq üçün aralıqlı təkrar (spaced repetition) üsulundan istifadə edin. Sözü unutmağınızdan bir az əvvəl yenidən görürsünüz. Çətin sözlər tez-tez, asan sözlər daha az qayıdır.
Qısa ifadələr də öyrənin: «Wie geht's?», «Ich verstehe nicht», «Können Sie das wiederholen?», «Was kostet das?». Bu ifadələr hər gün lazım olur.
Suallar
Alman dilini öyrənmək nə qədər vaxt aparır?
Bu, başlanğıc nöqtənizdən və gündəlik məşqinizdən asılıdır. Hər gün məşq etsəniz, A1 səviyyəsinə bir neçə aya çatmaq olar. B2 kimi yüksək səviyyələr adətən daha çox vaxt tələb edir.
Alman dili öyrənmək üçün ən yaxşı tətbiq hansıdır?
Ən yaxşı tətbiq hər gün istifadə etdiyiniz tətbiqdir. Real audiosu, danışıq məşqi və aralıqlı təkrarı olan tətbiq seçin. Tətbiqin ekranlarının oxuya bildiyiniz dildə olduğunu da yoxlayın.
Alman dilini kurs olmadan özüm öyrənə bilərəmmi?
Bəli. Sözləri, dinləməni və tələffüzü evdə özünüz öyrənə bilərsiniz. Danışmaq və imtahana hazırlaşmaq üçün kurs və ya müəllim işi sürətləndirir.
Neçə alman sözü bilmək lazımdır?
Ən çox işlənən təxminən 650 söz gündəlik söhbətin böyük hissəsinə bəs edir. Rahat danışmaq üçün təxminən 2000-3000 söz hədəfləyin. Verbamor ilk gündən ən çox işlənən sözlərlə başlayır.